1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (1 votes, average: 5,00 out of 5)
Loading...

Fiziksel ve Kimyasal Çözülme Ayrışma

Fiziksel ve Kimyasal Çözülme Ayrışma

Fiziksel ve kimyasal ayrışma-çözülme denir,toprak nasıl oluşur,nerelerde görülür?Toprak taşların,kayaların parçalanarak fiziksel ve kimyasal ayrışmaya,çözülmeye uğrayarak oluşan yerin en üst katmanını oluşturan maddedir.Toprak canlıların yaşaması için gerekli olan en önemli maddelerden birisidir.Toprak olmasaydı bitkiler,tarım ürünleri yetişmezdi,hayvanlar ve insanlar yaşayamaz dünyada canlı kalmazdı.Kısacası toprak canlıların yaşam kaynaklarından birisidir.Toprak içerisinde organik,inorganik parçalar,su,azot ve benzeri birçok madde vardır.

Dış kuvvetlerin,rüzgarların,akarsuların,dalgaların etkisi ile toprak fiziksel ve kimyasal çözülmeye uğrar.Fiziksel çözülme sonucu yapısında bir değişiklik olmaz fakat parçalanabilir ve şekil değiştirebilir.Kimyasal çözülmede yani ayrışmada ise yapısal özellikleri de değişir.

Toprak oluşumu fiziksel ve kimyasal yolla olmak üzere iki yol ile gerçekleşir.Bunlar şunlardır;

Fiziksel Çözülme – Ayrışma:

Fiziksel çözülme taşların ve kayaların fiziksel etki sonucu yapısal özelliklerinden bir şey kaybetmeden sadece şekil ve görünüş bakımında değişmesi ile meydana gelir.Mesela bir ekmeği ikiye böldüğünüzde ekmeğin tadı değişir mi hayır sadece şekli değişir.Fiziksel ayrışmanın bir diğer ismi mekanik çözülme,ayrışmadır.Gündüz ve gece arasında sıcaklık farklarının yüksek olduğu yerlerde görülmektedir.Gündüz fazla ısınan taş ve kayalar gece aşırı soğuduğunda buna dayanamazlar ve yavaş yavaş parçalanmaya başlarlar.Buna en güzel örnek çöl topraklarının oluşumudur gündüz çok fazla ısınan taşlar gecenin soğuna dayanamaz ve ufalanır bu yüzden çöllerde kayalık ve taşlardan oluşan araziler pek fazla yoktur.


Fiziksel çözülme,ayrışma daha çok kurak ve yarı kurak bölge ve iklimlerde görülmektedir.Çöl bölgelerinde,kutuplarda,karaların içinde kalan bölgeler ve yüksek dağlık arazilerin üst kesimleri fiziksel çözülmenin sıklıkla görüldüğü yerlerdir.Karaların iç kesimlerinde fiziksel ayrışma,çözülmenin görülmesinin nedeni de bu alanların denize uzak olması ve nemin yok denecek kadar az olmasındandır.Kutuplarda ve dağlık arazilerin üst bölgelerinde fiziksel çözülmenin görülmesinin nedeni de buz çatlamalarıdır. Fiziksel Çözülmeye Neden Olan Etkenler;Fiziksel aşınmaya sıcaklık farkı,suların donması ve tuz çatlaması fiziksel çözülmeye neden olan etkenlerdir.Yaz-kış ve gece-gündüz arasındaki sıcaklık farklarından dolayı fiziksel çözülmeye neden olur.Taşların ve kayaların arasındaki boşluklara giren su kış olduğunda donar ve etrafındaki kaya ve taşları parçalar ve fiziksel ayrışma yapar.Tuzlu suların buharlaşması ile kalan tuzları alan taşlar belirli bir miktardan sonra dayanamaz ve ufalanmaya başlar.

Kimyasal Çözülme – Ayrışma:

Kimyasal çözülme kaya ve taşların yapısal özelliklerinin değişime uğrayarak ufalanması ve parçalanmaması ile meydana gelir.Nemli,yıllık yağış miktarının fazla olduğu,sıcaklık farkının az olduğu yerlerde görülür.Kimyasal çözülme-ayrışmada en önemli faktör sudur,su kaya ve taşlardaki minerallerin yapısını bozarak kayaçları çözülmesi sağlar.Kimyasal çözülme dünya üzerinde en fazla ekvatoral,muson ve okyanusal iklimin görüldüğü yerlerde oluşur.Bunun nedeni bu bölgelerde yıllık yağış miktarının oldukça fazla olması ve sıcaklık farklarının fazla olmamasıdır.

You may also like...

1 Response

  1. Metin dedi ki:

    Fiziksel ve Kimyasal Çözülme Ayrışma paylaşımın ödevimde çok yardımcı oldu devamını beklerim

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir