1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (Bu Paylaşıma Puan Vermek İster misin?)
Loading...

Kıyı Tipleri ve Özellikleri

Kıyı tipleri ve özellikleri nelerdir,enine,boyuna,skayer,limanlı,dalmaçya,ria,fiyord ve haliç kıyı tiplerinin özellikleri nedir? Dünya üzerinde çok çeşitli kıyı tipleri görülmektedir bu kıyı tiplerinin oluşumunda farklı etkenler yer almaktadır.Dünyada kıyı tiplerinin olmasında dalga ve akıntıların etkisi büyüktür.

Farklı Tiplerde Kıyıların Olmalarının Nedeni Nelerdir?

  • Dağların kıyıya farklı doğrultularda uzanması,
  • Gelgitlerin genliği,
  • Dalga ve akıntılar,
  • Kıyıların kıta sahanlığı,
  • Akarsuların denize ve okyanusa döküldüğü alanda farklı kıyı tiplerinin yer alması,
  • İklimlerin çeşitliliği,
  • Farklı özel ve matematik konumlar,
  • Kıyıların kayaç ve toprak türü bakımından yapısal özellikleri gibi faktörler farklı kıyı tiplerinin oluşmasında etkili olmaktadır.

Kıyı Tipleri ve Özellikleri;

Boyuna Kıyılar ve Özellikleri;

  • Dağların kıyılara paralel olarak uzandığı alanlarda görülmektedir.
  • Bit bir kıyı görüntüsü vardır.
  • Türkiye’de Akdeniz ve Karadeniz kıyılarında daha sık görülmektedir.
  • Dünyada Amerika Birleşik Devletlerinin batı kıyısı,Şilinin Güney kesimleri ve Hindistan’ın hin denizine kıyısı olduğu alanlarda dağların uzanış doğrultusundan dolayı görülmektedir.
  • Bu kıyı tipinin görüldüğü yerlerde delta oluşumu görülmemektedir,
  • Dağlar kıyıya paralel uzandığından dolayı dalga ve akıntıların etkisi ile falez oluşumu sık sık gözükmektedir.
  • Kıyı kenarlarında oluşan nem dağların denize bakan yüzeylerinde birikir ve yağışlar burada gerçekleşir,nem ve yağış dağların arka tarafına geçemez bu yüzden bu alanlar dağların denize baktığı alanlara göre daha kurak bir iklim yaşar.Aynı Karadeniz’de dağların çok yüksek bir şekilde denize paralel olarak uzanması ile Karadeniz,’e bakan taraf da yağışlar fazlayken diğer taraf daha kuraktır.
  • Bu kıyı tipinde ulaşım koşulları oldukça kötüdür.Kıyı ile karaların iç kesimleri arasında dağların uzanması sonucunda yollar çok fazla dönemeçli ve virajlıdır bu yüzden tüneller ve geçitler sayesinde ulaşım kolaylaştırılmaya çalışılmıştır.
  • Plaj bakımından yoksundur.

Enine Kıyılar ve Özellikleri

  • Dağların denize dik olarak uzandığı bölgelerde sık olarak görülür.Türkiye’de Eğe kıyılarında görülmektedir.
  • Plaj bakımından zengindir bu sayede yıl içerinde bu alanlar bol turist ağırlar.
  • Enine kıyılar oldukça girinti ve çıkıntılardan meydana gelmektedir.
  • Kıyılardan karaların iç kesimlerine ulaşım oldukça kolay sağlanmaktadır.
  • Enine kıyıların hinterlandı oldukça geniştir.
  • Körfez,liman ve koy bakımından zengindir.
  • Bu alanlarda delta oluşumu daha sık görülmektedir.
  • Boyuna kıyılarda olduğu gibi kıyılar ile karaların iç kesimleri arasında aşırı bir iklim farklılığı görülmez,enine kıyılarda nem ve yağış kolaylıkla karaların iç kesimlerine rahatlıkla ulaşabilir.
  • Dünya üzerinde Yeni Zelanda kıyıları,Batı Haiti kıyıları,Alaska’nın batı kıyıları,Kafkas ve Balkan dağlarının kıyılarında görülmektedir.

Dalmaçya Tipi Kıyılar ve Özellikleri;

Dalmaçya Tipi Kıyılar ve Özellikleri;

  • Dalmaçya tipi kıyılarda denize paralel olarak uzanmakta olan dağların arasındaki vadilerin deniz suları ile dolması ile oluşmuştur.
  • Bu şekilde oluşmuş birçok kıyı tipi vardır bunlardan bazıları şunlardır;
  1. Adriyatik Denizinin Hırvatistan kıyıları,
  2. Malakka’da,
  3. İran’da,
  4. Venezuela’nın doğu kesimlerinde,
  5. Kolombiya’nın batısında,
  6. Güney kaliforniyada,
  7. San Fransisko’da,
  8. Türkiye’nin Akdeniz bölgesinde Fenike ile Kaş arasında dalmaçya kıyı tipi görülmektedir.

Ria Tipi Kıyılar ve Özellikleri;

  • Ria kıyı tipi,kıyıya dik olarak uzanmış olan akarsu vadisinin su altında kalması ile oluşmuş olan kıyılardır.
  • Dünya üzerinde İspanya ülkesinin kuzeybatı kısmında,Güneybatı Kore’de ve İngiltere’nin Cornwall bölgesinde görülmektedir,
  • Türkiye’nin Eğe bölgesin güney kıyılarında,Çanakkale boğazı,İstanbul boğazı ve İstanbul’daki haliç ria tipi kıyılara verilebilecek örneklerdir.

Fiyord Tipi Kıyılar ve Özellikleri;

Fiyord Tipi Kıyılar ve Özellikleri;

  • Buzulların olduğu vadilerin sular tarafından dolması ile meydana gelmiş olan kıyılara fiyord tipi kıyılar denmektedir.
  • Fiyordlu bölgelerde aşırı bir şekilde körfez ve koy yer almaktadır.
  • Fiyord tipi kıyıların oluşmasında buzulların etkisi daha fazla olduğundan dolayı daha yüksek enlemlerde görülmektedir.Bu bölgeler İskandinav kıyıları,Güney Şili ve Kanada’nın kuzeyinde görülmektedir.
  • Türkiye’de bu kıyı tipi görülmemektedir bunun nedeni Türkiye’de buzulların yer almamasıdır.

Limanlı Kıyılar ve Özellikleri;

Limanlı Kıyılar ve Özellikleri;

  • Limanlı kıyılar tabanı daha geniş vadilerin sular ile dolması sonucu veya körfezlerin ve koyların kıyı oku il kapatılması ile oluşmuş olan kıyılara denir.Limana benzediğinden dolayı limanlı kıyılar denilmektedir.
  • Türkiye’nin Büyük ve küçük çekmece kıyıları ile Eğe bölgesinin kuzey kıyıları limanlı kıyılara örnektir.Bu nedenden dolayı eğe bölgesinde liman ticareti oldukça gelişmektedir.
  • Dünya üzerinde de ABD’nin New York şehrinin güneyinde,Karadeniz’in Dinyeper ve Odesa bölgelerinde limanlı kıyılar görülmektedir.

Haliçli Kıyılar ve Özellikleri;

haliçli Tipi Kıyılar ve Özellikleri;

  • Haliç tipi kıyılar genellikle med-cezir dediğimiz gelgit olayının akarsuların döküldüğü ağızlarını genişletmesi ile meydana gelmiş olan kıyılardır.
  • Dünya üzerinde Kuzey Avrupa’da görülmektedir.
  • Türkiye’nin okyanusa kıyısı olmadığından dolayı haliç tipi kıyılar gözükmemektedir.İstanbul ilimizdeki haliç olarak adlandırılan yerin haliç kıyı tipi ile bir alakası yoktur.İstanbul’da ki haliç eskiden orarapazar halleri bulunurmuş gemiler ve tekneler buraya girerek mal alıp sattığından dolayı hal içi anlamında kullanılan haliç adını almıştır.

Skyer Tipi Kıyılar ve Özellikleri;

  • Skayer tipi kıyılarda buzullar etkisi ile oluşmuş olan kıyı tipidir.Buzul aşındırma ve biriktirme şekillerinden olan hörgüç kaya ve buzul morenlerin su altında kalması ile oluşmuş olan kıyılardır.
  • Yeryüzünde kutuplara yakın alanlarda görülmektedir ve oldukça fazladır. Alaska’nın Güneyinde,Kanada’da,İrlanda’da,Norveç’de,İsveç’de ve Finlandiya’da görülmektedir.
  • Türkiye’de buzul alanların oluşmamasından dolayı skayer tipi kıyılar Türkiye’de yer almamaktadır.

Dünya üzerinde görülmekte olan kıyı tipleri ve özellikleri genel olarak bunlardır.Sormak istediklerinize yorumdan sorabilirsiniz.

ozan

..

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir