1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (8 votes, average: 4,50 out of 5)
Loading...

Nüfus Piramitleri ve Özellikleri

Nüfus piramitleri ve özellikleri konusu her YGS ve LYS adayının çok iyi bilmesi gereken, sınavda doğru yapıldığında birçok adayın önüne rahatça geçmenizi sağlayacak bir konudur. Üniversite sınavları bildiğiniz üzere iki aşamadan gerçekleşmektedir. Nüfus piramitleri konusundan ise hem ilk aşama sınavı olan YGS hem de ikinci aşama sınavı olan LYS sınavında sorulmaktadır. Eğer ben tüm konuları bitireceğim derseniz zaten çalışmanız gereken bir konu olacak. Yok eğer ben zaten çok fazla çalışamıyorum önemli konuları çalışacağım ve sınava bu şekilde gireceğim derseniz de yapmanız gereken Nüfus piramitleri konusu gibi hem YGS hem de LYS de sorulan kilit konuları belirleyerek bu konulara çalışarak sınava girmek.

Size üniversite sınavına girmiş ve coğrafya YGS ve LYS sınavlarından toplam 6 soru kaçırmış birisi olarak tavsiyem her yıl sorulmuş konu başlıklarını inceleyerek öncelikle daha fazla çalışmanız gereken konuları belirmenizdir. Ayrıca iki üniversite sınavı aşamasında da sorulan konulara daha fazla çalışarak netlerinizi artırmanız yönündedir. Bu paylaşımımız da da öğrendiğinizde mutlaka fazla net yapabileceğiniz bir konu olan nüfus piramitleri konusunu anlatmaya çalışacağız.

Nüfus Piramidi Nedir?

Nüfus piramidi çeşitlerini anlatmadan önce nüfus piramitlerinin ne olduğu ve ne işe yaradığını kısaca anlatalım. Nüfus piramitleri bir ülkenin nüfusunun cinsiyetine göre belirli yaş gruplarına göre gösterilen önemli grafiklerdir. Bu piramitler sayesinde herhangi bir ülkenin nüfusunun özellikleri oldukça kolay bir şekilde incelenebilmektedir, bu kolaylığından dolayı nüfus özellikleri incelemek amacı ile en fazla tercih edilen yöntemdir. Nüfus piramidi grafikleri sayesinden ülkenin nüfus yaş grupları dağılımı, ülkenin gelişmişlik seviyesini, ülkedeki doğum ve ölüm oranlarını, nüfusun kadın-erkek dağılımı ve belirli bir gruptaki nüfusun ülkenin toplam nüfusu içerisinde payının ne kadar olduğunu öğrenebiliriz. Kısacası bir ülkenin nüfusu ve nüfusunun çeşitli özelliklerini öğrenmemize yarayan önemli bir grafiktir. Aşağıda yer alan başlıkta bir ülkenin nüfus piramidi ile hangi bilgilere ulaşabileceğimizi detaylı olarak maddeler halinde verdik, bu maddeleri iyi öğrendiğiniz takdirde “Nüfus piramitleri ile bir ülkenin hangi özelliğine ulaşılamaz” gibi soruları kolay kolay kaçırmazsınız.

Nüfus Piramitleri İle Bir Ülke Hakkında Edinebilecek Bilgiler Nelerdir?

Nüfus piramitleri ile bir ülkenin;

  • Ülkenin nüfus miktarına,
  • Ülkenin kadın-erkek oranlarına ve sayısına,
  • Ortalama insan yaşamı süresine,
  • Doğum oranlarına,
  • Ölüm oranlarına,
  • Nüfusun yıllara göre göstermiş olduğu hareketlere,
  • Nüfusun farklı yaş gruplarına göre dağılımına, ulaşılabilinir.

Nüfus miktarı: Nüfus miktarı çeşitli yollar ile elde edilen bilgilerdir. Bundan yaklaşık 20-30 yıl önceleri nüfus sayımı yapılacağı zaman sokağa çıkma yasağı uygulanır ve nüfus sayım memurları her evi tek tek ziyaret ederek evde bulunan kişileri cinsiyet, eğitim, yaş ve bazı bilgileri ile nüfus sayım defterine kayıt ederdi. Bu şekilde tüm defterlerdeki bilgiler toplanarak ülkenin nüfus miktarı hakkında bilgi edinilirdi. Günümüzde iste teknolojinin oldukça gelişmesi ile doğan her çocuğun nüfus müdürlüklerine kayıt edilmesi ile her an ülke nüfusu öğrenilebilmektedir.

Elde edilen bilgilerle de nüfus piramitleri oluşturulmaktadır. Bu paylaşımımız da anlattığımı gibi nüfus piramitleri ve özellikleri konusunu öğrenebileceksiniz. Çizilen grafiğin bir tarafı erkek diğer tarafı ise kadın nüfusu hakkında bilgi vermektedir. Grafiklerde genellikle 4 yıllık yaş araları ile kadın ve erkek nüfusları gösterilmektedir. Örneğin 0-4, 5-9, 10-14, 15-19 şeklinde. Bu aralıkların mavi olarak gösterilen erkek tarafını toplarsanız erkeklerin ülkedeki sayısına, pembe olarak verilen tarafı toplarsanız kadınların nüfusuna ulaşmış olursunuz.

Cinsiyet durumu: Nüfus piramitlerinde genellikle erkek nüfusu sol tarafta, kadın nüfusu ise sol tarafta gösterilmektedir. Genellikle grafiklerde erkek ve kadın nüfusunun tarafı bu şekildedir. Eğer bu aklınıza gelmezse kadılar pembe erkekler mavi renkle gösterilmektedir, buda yoksa hangi tarafın erkek ve kadın olduğunu anlayabilmeniz için küçük semboller ile bu gösterilmektedir.

Bir ülkenin cinsiyet oranı her ülkeye göre farklılık gösterebilmektedir. Bu durumun sebebi çeşitli savaşlar sonucunda erkek nüfusunun azalması, cinsiyetin belirlenmesinde insan etkisinin olmaması ve erkeklerin çalışmak için başka ülkelere göç etmesidir. Bu ve bunun gibi durumlarda kadın ve erken nüfus oranları ülkeden ülkeye değişiklik gösterebilmektedir. Her ne kadar bu şekilde erkek ve kadın nüfus oranları farklılık gösterse de genellikle bu fark yüzde 5i geçmez örnekle genelde %45-%55 gibi kadın-erkek nüfus farkı oluşabilmektedir. Bunun dışında ise dış göç ve savaş sonucunda erkek sayısının azalması gibi durumlar olmadığı takdirde de bu fark yüzde 1-2 arasında değişmektedir.

Yapılan grafik incelemelerine bağlı olarak neredeyse çoğu ülkede yaşlı erkek sayısı yaşlı kadın sayısından daha az olduğu görülmektedir. Buda kadınların erkeklerden daha fazla yaşadığını göstermektedir. Bu şekilde bir durumun oluşmasında erkeklerin daha yıpratıcı işlerde aktif olması yer almaktadır. Ayrıca bir ülke dış göç alıyorsa genellikle erkek nüfus oranı artmaktadır, dış göç veriyorsa genellikle kadın nüfus oranı artmaktadır. Bunun en büyük nedeni erkeklerin çalışmak için kadınlardan daha fazla başka ülkeye göç etmelerinden kaynaklanmaktadır.

Nüfusun yaş gruplarına dağılımı: Nüfus piramitlerini inceleyerek elde edilen en önemli bilgilerden birisi nüfusun yaş gruplarına göre dağılımıdır. Çünkü bu bilgi sayesinde önceki nüfus piramidi ile karşılaştırılarak doğum ölüm oranları, nüfus artış hızı gibi birçok bilgi öğrenilebilmektedir.

Nüfus piramitleri yaş grupları temel olarak 3 ana gruptan meydana gelmektedir. Bu gruplar 0-14 yaş çocuk, 15-64 yaş yetişkin ve 65 yaş ile daha yukarısı yaşlı nüfus olarak kabul edilmektedir. Bir ülkenin hangi yaş aralıklarında ne kadar nüfusunun olduğunu bilmesi oldukça önemlidir çünkü ülke yöneticileri bu nüfus oranlarına göre çeşitli yatırımlar yapmaktadır. Örneğin bir ülkede doğum oranlarının artmasına bağlı olarak çocuk sayısı artmaktadır, eğer ülkede bu nüfusun eğitimini ve sağlık ihtiyacını karşılayacak kapasitede okul ve hastane gibi kurumlar yoksa bu açığı kapatmak için yeni yapılar inşa edilmelidir. Bir diğer örnekle ülke eğer artan nüfus ihtiyacını karşılayamayacak düzeye ulaştığında nüfus artış hızını düşürmeye yönelik politikalar izleyebilir. Bu ve buna benzer yüzlerce örnek verilebilir ancak asıl kavranılması gereken nüfusun yaş gruplarına göre dağılımına bakarak hareket etmektir.

Bir ülkenin 0-14 ve 65 ve üzeri nüfus aralıklarına bağımlı nüfus denilmektedir. Buna herhangi bir uyuşturucu madde kullanımından oluşan bağımlılık değil bakıma muhtaç anlamında kullanılan bağımlılık denmektedir J. Bir ülkenin bağımlı nüfusu ne kadar fazlaysa o ülkenin omzunda o kadar fazla yük vardır. 15-64 yaş arası yani bağımsız nüfus ise ülkeye daha fazla katkısı olan çalışan ve bağımlı nüfusun ihtiyaçlarını karşılayan gruptur. Genel olarak nüfus piramitleri ve özellikleri yer alan yaş gruplarının dağılımı bu şekildedir.

Ortalama Yaşam Süresi: Bir ülkenin ortalama yaşa süresi ile ilgili bilgi edinilen en önemli yer piramidin tepe noktasıdır. Bir piramidin zirvesi ne kadar yüksek ve genişse ortalama yaşam süresi de o kadar fazladır. Gelişmiş bir ülkede ortalama yaşam süresi yüksekken gelişmemiş ülkelerde ise ortalama yaşam süresi kısadır. Gelişmekte olan ülkelerde ise gelişmiş ve gelişmemiş ülkelerin yaş ortalamalar arasında bir ortalama yaşam süresi vardır.

Doğum ve ölüm oranları: Gelişmiş bir ülkenin ölüm oranları faza doğrum oranları azken gelişmemiş bir ülkede ise doğum oranı da ölüm oranı da yüksektir. Gelişmekte olan ülkeler ise nüfus artış hızını yavaşlatıcı politikalar uygulayarak ülke nüfusuna ayrılan bütçeyi kalkınma amaçlı kullanmayı tercih etmektedir.

Nüfus Piramitleri;

Düzgün Üçgene Benzeyen Nüfus Piramidi;

Düzgün Üçgene Benzeyen Nüfus Piramidi

Düzgün üçgene benzeyen nüfus piramidi doğum ve ölümlerin fazla olduğu ülkelerde görülen bir nüfus piramididir. Bu piramide sahip ülkeler gelişmemiş ülkelerdir. Bu nüfus piramidi zamanından neredeyse her ülkede görülen nüfus piramidiyken sanayi devrimine bağlı olarak gelişen teknoloji ve tıp sonucunda bu piramide sahip ülke sayısı azalmıştır. Şuanda dünyada bu nüfus piramidinin olduğu ülkeler Mozambik, Bangladeş, Çad, Afganistan, Etiyopya, Sudan, Somali gibi gelişmemiş ülkelerdir. Nüfus piramitleri ve özellikleri konusuna devam ediyoruz.

Kenarları İçe Çökük Nüfus Piramidi;

Kenarları İçe Çökük Nüfus Piramidi

Kenarları içe çökük nüfus piramidi gelişmekte olan Türkiye, İran, Meksika, Peru ve Nijerya gibi ülkelerde görülen bir nüfus piramididir. Bu nüfus piramidinin oluşmasında 0-5 yaş arasındaki ölümlerin azalması ve doğum oranlarının yüksek olması etkili olmuştur.

Asimetrik Şekle Sahip Nüfus Piramidi;

Asimetrik Şekle Sahip Nüfus Piramidi

Asimetrik şekle sahip nüfus piramidi ölüm oranlarının az olduğu ancak doğum oranlarının birden büyük düşüş gösterdiği ülkelerde görülmektedir. Nüfusun artması ülke için olumsuz hale gelmeye başladığı ve nüfusu düşürme kararı alan ülkelerde görülmektedir. Ekonomisini geliştirmeyi amaçlayan ülkelerde daha sık görülür. Bu piramidin şuanda uygulandığı ülke Çin’dir. Çin nüfusun hızlı artışını durdurmak için doğum oranını azaltmak için çeşitli politikalar uygulamıştır ve keskin bir düşüş ile asimetrik şekle sahip bir nüfus piramidine sahip olmaya başlamıştır. Çin bu nüfus piramidine ulaşmak için tek çocuk dönemine geçmişti ve çiftlerden tek çocuk yapmaları yönünde politikalar geliştirmişlerdir. Tek çocuktan sonraki çocuklar için para cezası başta olmak üzere çeşitli çalışmalarla bulunan Çin başarılı olmuştur ve doğum oranlarında büyük bir düşüş yaşamıştır.

Büyük nüfus problemi yaşandıktan sonra hızla gelişen ülkelere özgü bir piramittir. Doğurganlık oranında dikkati çeken hızlı bir düşüşün olduğu yerlerdeki durumu göstermektedir.

Arı Kovanı Şeklindeki Nüfus Piramidi;

Arı Kovanı Şeklindeki Nüfus Piramidi

Arı kovanına benzeyen nüfus piramitlerinde doğum ve ölüm oranları düşüktür, bu nüfus piramidi İsviçre, İngiltere, Almanya, Belçika, Danimarka ve Hollanda gibi gelişmiş ülkelerin nüfus piramitleridir.

Çan Şeklindeki Nüfus Piramidi;

çan şekli nüfus piramidi

Çan şeklindeki nüfus piramitleri genellikle arı kovanına benzeyen nüfus piramidine sahip ülkelerin doğum oranlarını artırıcı politikalar sergileyerek oluşmasına neden oldukları nüfus piramitleridir. Bu çeşit nüfus piramidi olan ülkelerde doğum oranları artmaya başlamıştır.

Bu nüfus piramidinin oluşmasında gelişmiş ülkelerin dış göç alması da oldukça etkilidir. Bu nüfus piramidi ABD ve komşusu Kanada’da görülmektedir.

Genel olarak nüfus piramitleri ve özellikleri konusu bu şekildedir aklınıza takılan, çözemediğiniz soruluları yorum kısmına ekleyerek çözülmesini isteyebilirsiniz. Aynı gün içerisinde sorularınıza cevap verilecektir.

You may also like...

21 Responses

  1. murat dedi ki:

    Uzun zamandır beklediğim bir paylaşım nüfus piramitleri konusu oldukça güzel anlatılmış çizimlerde süper olmuş hedef ygsde ve lysde soru kaçırmamak.

    • mehmet kaptan dedi ki:

      Değerli yorumunuz için teşekkür ederiz her zaman bu ve buna benzer içeriklerle sitemizi zenginleştireceğiz.

  2. murat dedi ki:

    Türkiye’de bir an önce aro kovanına benzer nüfus piramidine geçmesi gerekiyor artık gelişmekte olan değil gelişmiş bir ülke olmalı. Öncelikle olmasını istediğimi belirttim konu anlatımına gelince oldukça güzel anlatılmış sınavda çıksa kaçırmayalım hale geldim. Diğer önemli coğrafya konularının anlatımını bekliyoruz takipteyim

  3. Ahmet dedi ki:

    Nufus piramitleri en ince ayrıntısına kadar anlatılmış çok sağolun

  4. Sami dedi ki:

    Türkiyenin Kenarları İçe Çökük Nüfus Piramidin den Çan Şeklindeki Nüfus Piramidi ne geçmesi gerekiyor. En az 3 çocuk tezi bunu kanitlar nitelikte

    • mehmet kaptan dedi ki:

      Tam tersine biraz az çocuk olması gerek ve nüfus piramidinin alt kısmının daralması lazım, buda doğum oranlarının azalması ile yapılabilir.

  5. Hamdi Gül dedi ki:

    nufus piramitleri ve özellikleri anlasılması kolay olmayan bir konudur. Paylaşım şahane olmuş, sanırım ufak ufak cözdüm sayılır.

  6. Furkan dedi ki:

    Kenar mahalleri saymiyo galiba (:)

  7. Levent Kırca dedi ki:

    Öncelikle paylaşım için teşekkür ederim, görseller ile birlikte anlatımı harika olmuş. Kaynak gösterimini hak ettiniz.

    • mehmet kaptan dedi ki:

      Yorumunuz için teşekkür ederiz nüfus piramitleri ve özellikleri konusu daha başlangıç devamı gelecek.

  8. Burak Y. dedi ki:

    Nüfus piramitleri hakkında detaylı anlatım olmuş elinize sağlık

  9. Memduh dedi ki:

    merhaba, detaylı anlatımın için teşekkürler. nüfus piramidinin bu kadar geniş bir konu olduğunu bilmiyordum.

  10. Kamil dedi ki:

    Nüfus piramitleri ve özellikleri konusunu oldukça iyi anlatılmış.

  11. Yusuf dedi ki:

    Dünyadaki diğer büyük ülkelerin nüfus piramitlerini de paylaşır mısınız? Nüfusu büyük ülkelerin nufüsları ve nüfus piramitleri gerekiyor da

  12. Hira nur dedi ki:

    Çin gelişmiş mi gelişmemiş mi yada gelişmekte mi

  13. mehmet kaptan dedi ki:

    Yeni endüstrileşmiş gelişmekte olan bir ülkedir.

  14. Semih dedi ki:

    Çok yararlı oldu benim için bu haber

  15. Ömer dedi ki:

    Oldukça başarılı bir içerik olmuş nüfus piramitleri görselleri ile gayet güzel anlatılmış.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir