1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars (Bu Paylaşıma Puan Vermek İster misin?)
Loading...

Rüzgar Çeşitleri Yönleri

Rüzgarlar çeşitleri,yönleri,isimleri hızını,yönünü etkileyen faktörler nelerdir?Sürekli, alize ,batı, kutup, mevsimlik,kara,deniz,dağ,vadi meltemi,fön rüzgarları ve özellikleri,konu anlarımı ve hakkında kısaca bilgiler.Rüzgar dünya üzerindeki yüksek basınç alanlarından alçak basınç alanlarına doğru gerçekleşen hava hareketine rüzgar denir.Rüzgarlar yatay olarak hareket eder.Rüzgarların hızını ölçen cihaza anemometre adı verilmektedir.

Rüzgar Çeşitleri

  • Sürekli Rüzgarlar
  • Yerel Rüzgarlar
  • Mevsimlik Rüzgarlar
  • Tropikal Rüzgarlar

Sürekli Rüzgarlar

dünyadaki sürekli rüzgar haritası

Sürekli rüzgarlar dünya üzerindeki yıl boyun yüksek basınç alanı olan alanlardan yıl boyu alçak basınç alanlarına doğru esen rüzgar çeşididir.Yıl boyunca esen rüzgardır.Bu rüzgarlar batı rüzgarları,kutup rüzgarları ve alize rüzgarlarıdır.

Sürekli rüzgarlar yıl boyunca aynı tarafa eser,estiği yönlerin sıcaklık,yağış ve iklim özelliklerinde farklılıklara yol açar ve dünyanın günlük hareketine bağlı olarak yönlerinde sapmalar meydana gelir.Kuzey yarım kürede sağa güney yarım kürede sola sapar.

Alize Rüzgarları

Alize rüzgarları güney ve kuzey yarım kürenin 30 derece enlemlerinden 0 derece enlemi olan ekvatoral bölgeye esen rüzgarlardır.

  • Alize rüzgarları kuru özelliğe sahip rüzgarlar olduğundan dolayı çok fazla  yağış getirmeyen rüzgarlardır.Ama deniz ve okyanus üzerinden gelirken nem taşırsa kıyı kesimlere bol yağış getirebilir.
  • Alize rüzgarları kuzey yarım kürede kuzeydoğudan güneybatıya,güney yarım kürede ise güneydoğudan kuzeybatıya doğru esen sürekli rüzgar çeşididir.
  • Alize rüzgarlarından yelkenli gemiler yararlandığı için bu rüzgara ticaret rüzgarları ismi de verilmiştir.
  • Ekvatoral kuşağın doğu kıyılarına bol yağış getirir.
  • Sürekli rüzgar çeşitleri arasında sapmaya en az uğrayan rüzgar çeşididir.
  • Ekvator üzerinde karşılaştıkları alanlarda dikey hava akımı oluştururlar ve durgun hava akımları meydana getirirler,bu bölgelere durgunlar kuşağı denir.
  • Atmosferin ortalama 10 km yukarısında alize rüzgarının ters yönde esen rüzgarlarına ters alize rüzgarları denir.

Batı Rüzgarları

Kuzey ve güney yarım kürede 30 derece dinamik yüksek basınç alanlarından 60 derece dinamikalçak basınç alanlarına esen Türkiye’de de etkili olan sürekli rüzgar çeşididir.

  • Atlas Okyanusundan Batı Avrupa’ya esen batı rüzgarları bu bölgelere oldukça fazla yağış bırakır.
  • Batı rüzgarları dünyanın en etkili,güçlü rüzgarlarıdır.
  • Batı rüzgarları orta kuşağın okyanus akıntılarının yönlerini etkiler.
  • Batı rüzgarları kuzey yarım kürede güneybatı tarafına eserken güney yarım kürede ise kuzeybatı tarafından eser.

Kutup Rüzgarları

Kutup rüzgarları termik yüksek basınç bölgelerinden yani kutup alanlarından kuzey ve güney yarım kürenin 60 derece dinamik alçak basınç alanlarına esen Türkiye’de görülmeyen sürekli rüzgarlardır.

  • Kutup rüzgarları kuru bir yapıya sahip olan rüzgarlardır.
  • Kutup rüzgarları en fazla sapmaya uğramış olan rüzgarlardır.
  • Soğuk su akıntıların oluşmasında oldukça etkilidir örneğin Labrador soğuk su akıntısını kutup rüzgarları meydana getirir.

Mevsimlik Rüzgarlar

Mevsimlik Rüzgarlar

Mevsimlik rüzgarlar dünyanın yıllık hareketine bağlı oluşmuş olan mevsimlere göre esmekte olan devirli rüzgarlardır.Okyanus ve okyanusa yakın kara alanlarının mevsimler içerisinde farklı sıcaklık değerlerine sahip olması sonucunda farklı özellikteki basınç alanları oluşur ve bu basınç alanları arasında farklı mevsimlerde farklı yönlere esen rüzgarlar görülür.Bu rüzgarlara genel olarak muson rüzgarları denir ve yaz musonu ve kış musonu olmak üzere ikiye ayrılır.Mevsimlik rüzgarlara Hint Okyanusu ile Güney Asya arasındaki bölge bir örnek olabilir,bunun dışında dünyada farklı bölgelerde de mevsimlik rüzgarlara rastlanır.

Yaz Musonları

Yaz musonları dünya üzerinde en fazla yağışı alan bölgelerdir.Yaz aylarında hızlı ısınan Asya’daki karalar alçak basınç durumundadır,karalara göre daha geç ısınan Hint Okyanusu ise yüksek basınç durumundadır.Bu durum sonucunda yaz aylarında rüzgarlar Hint Okyanusundan Asya’ya doğru eser.Genellikle Mayıs ayı ile Ekim ayları arasında etkisini gösterir.Yaz musonları okyanuslar üzerinden geldiğinden dolayı okyanustan gelirken bol nem ve yağış getirir.Bunun sonucunda Güney Asya’da olduğu gibi pirinç tarımı için uygun ortamlar oluşur ve verim artar.

Kış Musonları

Kış musonları kış aylarında hızlı soğuyan karanın yüksek basınç alanı haline gelmesi ve karalara göre daha yavaş soğuyan okyanusların alçak basınç alanı durumuna gelmesi sonucunda karalardan okyanusa esen rüzgarlara kış musonları denir.Örneğin Asya kış aylarında soğuk olur ve yüksek basınç durumundadır,Hint Okyanusu ise Asya’ya göre daha sıcak olduğundan alçak basınç durumundadır bunun sonucunda Asya’dan Hint Okyanusuna doğru esen rüzgarlar meydana gelir.

Yerel Rüzgarlar

Yerel rüzgarlar küçük alanlara ısıma ve soğumaya bağlı olarak oluşan rüzgar çeşididir.

Meltem Rüzgarları

Meltem rüzgarlar dünyanın günlük hareketine bağlı oluşan rüzgarlardır.Kısa ve dar alanlarda etkili olurlar ve yağış oluşumunu gerçekleştirmez.

Dağ Meltemi

Dağ Meltemi

Dağ meltemi geceleri vadilerin alçak basınç dağların ise yüksek basınç olması sonucunda oluşmuş olan meltem rüzgarlarıdır.Geceleri dağlardan vadilere farklı basınç özelliklerinden dolayı esen rüzgarlardır.

Vadi Meltemi

Gündüzleri dağlar vadilere göre daha hızlı ısındığından dolayı alçak basınç durumundadır.Vadiler ise gündüzleri yüksek basınç özelliğine sahip olduklarından dolayı gündüzleri vadilerden dağlara doğru esmekte olan rüzgarlara vadi meltemi denir.

Kara Meltemi

Karalar geceleri denizlere göre daha hızlı ısı kaybeder ve karalar geceleri yüksek basınç durumuna geçer.Denizlerde gündüz ısı depolar,bu ısıyı geceleri karalara göre daha yavaş kaybeder ve geceleri alçak basınç durumuna geçer.Bu basınç farklılıkları sonucundan yüksek basınç olan karalardan alçak basınç olan denizlere esen rüzgarlara kara meltemi denir.

Deniz Meltemi

Deniz Meltemi

Gündüzleri karalar denizlere göre daha çabuk ısınır ve alçak basınç alanı oluşturur,denizler ise daha yavaş ısındığından dolayı yüksek basınç durumunda olur.Bunun sonucuna gündüzleri yüksek basınç olan denizden alçak basınç olan karalara esen rüzgarlara deniz meltemi denir.

Sıcak Yerel Rüzgarlar

Aralarında en fazla tanınmış olanı föhn rüzgarlarıdır. Föhn rüzgarları dağları aşarak tekrar dağlardan aşağıya doğru inen sıcak ve kuru bir yapıya sahip olan rüzgarlardır. Föhn rüzgarları Türkiye’de de Karadeniz ve Akdeniz’deki dağların iç bölgelere baktığı kısımlarda görülen bir rüzgardır. Föhn rüzgarları estiği yerdeki sıcaklığı artırır,karların erimesine neden olur ve buna bağı olarak sel oluşturur bitkilerin oluşum süresini kısaltır ve yağış oluşumunu engeller.

Sirocco

Kuzey Afrika’daki Sahra Çölünden Fas ve Cezayir ülkelerinin Akdeniz’e kıyısı olan bölgelere doğru esen sıcak ve kuru özellikli rüzgarlardır.

Hamsin

Libya Çölünden Mısır ülkesinin Akdeniz’e kıyısı olan yerlere esen rüzgarlardır.

Samyeli

Suriye Çölünden Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesine esen kuru ve kavurucu rüzgarlardır.

Soğuk Yerel Rüzgarlar

Mistral

Fransa’nın Güney kıyılarında dondurucu özelliğe sahip olan rüzgarlardır.

Bora

Macaristan’dan Adriyatik Denizine doğru esen kuru ve soğuk rüzgarlardır.

Etezien

Kışları balkan bölgesinde oluşan kuzeyden güneye esen rüzgarlardır.

Krivetz

Romanya’dan Karadeniz’e esen soğuk ve kuru özellikli rüzgarlardır.

Tropikal Rüzgarlar

Tropikal Rüzgarlar

Ekvatoral bölgedeki sıcak kuşakta ani basınç değişimlerinden dolayı oluşan aşırı hızlı rüzgarlardır.Genellikle okyanus üzerinde oluşan rüzgarlardır.

Rüzgarların Yönünü Etkileyen Faktörler;

  • Yer Şekillerinin Uzanış Doğrultusu; Rüzgarın esiş yönünü etkileyen önemli faktörlerden birisi yer şekillerinin uzanış doğrultusudur.Rüzgarlar genellikle vadi ve boğazların uzanış yönünü göre eser.Örneğin bir vadiye giren rüzgar vadinin yönüne göre hareket eder ve vadinin sonuna geldiğinde vadinin çıkış yönüne göre esmeye devam eder.Yer şekilleri rüzgarların esiş yönlerinin değişmesine,hızının artmasına ve hatta durmasına bile neden olabilir.
  • Dünyanın Günlük Hareketi: Dünyanın kendi etrafında batıdan doğuya dönmesi sonucunda rüzgarın esiş yönlerinde sapmalar ve değişmeler meydana gelir.
  • Dünyanın Yıllık Hareketi: Dünyanın yıllık hareketi sonucunda mevsimler meydana gelir,farklı mevsimlerde karalar ve denizler farklı sıcaklıklara sahip olur.Karalar kış aylarında yüksek basınç,yaz aylarında alçak basınç olur,denizler ise kış aylarında alçak basınç yaz aylarında ise yüksek basınç özelliğine sahip olur bu basınç farklılıkları sonucunda rüzgarların esiş yönünde farklılıklar oluşur.
  • Basınç Merkezlerinin Konumu: Rüzgarlar yüksek basınç alanlarından alçak basınç alanlarına doğru esmektedir.Basınç alanlarının bulunduğu yerlere göre rüzgarların esiş yönünde farklıklar oluşmaktadır.Mesela yüksek basınç alanıyken alçak basınç alanına geçen bir bölgenin rüzgar esiş yönü de buna bağlı olarak değişir.

Rüzgarların Hızını Etkileyen Faktörler;

  • Basınç Farkları: Basınç merkezleri arasındaki basınç farkının artması ile rüzgar hızı artarken,basınç merkezleri arasındaki basınç farkının azalmasıyla rüzgar hızı azalır.Örneğin 1018 mb den 1012 mb esen bir rüzgar hızı,1014 mb den 1012 mbye esen rüzgarın hızından fazladır.
  • Basınç Merkezleri Arasındaki Uzaklık; Basınç merkezleri arasındaki uzaklık uzunsa rüzgarın hızı yavaş,basınç merkezleri arasındaki uzaklık kısaysa rüzgarın hızı fazladır
  • Yer Şekilleri: Rüzgarlar yer yüzü şekillerinin az ve sade olduğu alanlarda hızlı eserken yeryüzü şekillerinin fazla olduğu engebeli alanlarda yavaş eser.Bunun nedeni engebe ve yer şekillerinin fazla olduğu alanlarda sürtünmenin artması ve buna bağlı olarak rüzgarın yavaşlamasıdır. Yer şekillerinin az olduğu sade alanlarda ise sürtünme azdır buna bağlı olarak rüzgar hızı fazladır.
  • Bitki Örtüsü: Rüzgarlar yer şekillerinin az olduğu alanlarda hızlı fazla olduğu alanlarda ise yavaş eser aynı şekilde ormanlık bitki örtüsünü fazla olduğu alanlarda yavaş eserken bitki örtüsünün az olduğu alanlarda ise hızlı eser.Bununda en büyük sebebi sürtünme ve bitki örtüsünün rüzgara barikat görevi yapmasıdır.

You may also like...

3 Responses

  1. Burak dedi ki:

    Rüzgar çeşitleri iyi anlatılmış mevsimlik , sürekli, meltem devirli rüzgarları anladım ve lys ygs içinde işime yarayacak bir konu paylaşımlarınızın devamını bekliyorum.

  2. Gökhan dedi ki:

    Rüzgarlar konusunda detaylı ve güzel bir çalışma olmuş. Elinize sağlık. Başarılar.

  3. Sagliksokagi dedi ki:

    Kaynak olarak kullanabilecegim cok detayli bir yazi. Epey emek verildigi ortada. Emeginize saglik. Bir cok kisinin arayipta bulamadigi ozelljkle odevlerinde kullanabilecegi bi makale.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir